Thử tưởng tượng cuộc đời như một cửa hàng. Cái gì cũng có giá dán sẵn — không phải giá tiền, mà giá bằng nỗi sợ. Một vị trí lãnh đạo? Giá của nó là bị ghét, là gánh trách nhiệm khi cả đội sai — như cái trạm thu phí tôi từng đứng nhìn, áp đặt bao giờ cũng có giá phải trả sau này. Một khoản đầu tư lớn? Giá của nó là chấp nhận mất trắng. Một mối quan hệ thật lòng? Giá của nó là để người khác thấy phần yếu đuối nhất của mình.
Không có món nào miễn phí. Vấn đề không phải là món đó đắt hay rẻ — vấn đề là bạn có sẵn sàng rút ví ra trả hay không.
Tôi nhớ đọc trong cuốn Phát Triển Kỹ Năng Lãnh Đạo của John C. Maxwell, một ý đại loại: những nhà lãnh đạo vĩ đại thường là người đạt được thứ họ muốn bằng mọi giá. Lúc đọc thấy nó hiển nhiên. Lúc nghĩ lại câu đó, tôi mới thấy nó không hiển nhiên chút nào — vì phần lớn người ta đứng trước quầy, nhìn giá, rồi bỏ về tay không.
Người đứng lại trước cái giá
Tôi có một người cộng sự làm chung dự án. Giỏi, chăm, không thiếu năng lực. Nhưng cứ mỗi lần đứng trước một thử thách đủ lớn, bạn khựng lại. Không phải vì không làm được — mà vì nhìn thấy cái giá phải trả (rủi ro thất bại, khả năng bị tổn thương, một cú vấp trước mặt người khác) và thấy nó nặng quá, nên lùi.
Giờ thử tưởng tượng hai người cùng đứng trước một cơ hội giống hệt nhau: mở rộng sang một mảng mới, biết trước nếu hỏng sẽ mất một khoản không nhỏ, mất luôn cái danh tiếng đang gây dựng dở. Người thứ nhất cân đi cân lại cái giá — không phải giá tiền, mà giá của việc phải đứng trước mặt người khác với một thất bại rành rành — rồi quyết định không làm. Chọn con đường nhỏ hơn nhưng chắc chân. Người thứ hai cũng sợ y hệt vậy. Nhưng nhìn thấy cái mình muốn đạt được lớn hơn cái giá phải trả, nên vẫn bước vào, biết trước có thể vấp.
Vài năm sau, người thứ nhất vẫn đứng nguyên chỗ cũ — an toàn, nhưng dừng lại. Người thứ hai, dù có vài lần trầy trật, đã đi xa hơn nhiều.
Khác biệt không nằm ở việc ai gan hơn ai. Nằm ở chỗ một người coi cái giá là lý do để bỏ đi, người kia coi nó là điều kiện để bước vào.
Trên đời không có gì là không thể
Đó là câu tôi hay tự nhắc mình, dù không nhớ nổi mình học được nó từ đâu, hay tự đúc kết ra từ lúc nào. Trên đời này không có gì là không thể. Chỉ có cái giá của nó có xứng để mình trả hay không.
Nghe thì giống một câu động viên sáo rỗng, nhưng nó đổi hẳn cách mình nhìn một thử thách. Thay vì hỏi "làm được không", mình hỏi "cái giá là gì, và mình có sẵn sàng trả không". Câu hỏi thứ hai thành thật hơn nhiều, vì nó không né tránh nỗi sợ — nó bắt mình nhìn thẳng vào nỗi sợ, định giá nó, rồi tự quyết định.
Nhờ cách nghĩ này mà tôi làm được không ít thứ mà lúc bắt đầu tôi cũng chẳng chắc mình làm nổi. Không phải vì tôi gan hơn người khác. Chỉ là tôi quen với việc đứng trước quầy, nhìn giá, và không bỏ về tay không.
Ngoài kia ai cũng sợ như nhau cả. Khác nhau ở chỗ ai đã hỏi mình câu hỏi kia trước, và ai chưa.
